ARA
SORULARLA İSLAMİYET / SESLİ
Sual: Abdestin sünnetleri nelerdir?
CEVAP
Bazıları şunlardır:

1-
Abdeste başlarken, Besmele okumak.

2-
Elleri, bilekleri ile beraber, üç kere yıkamak.

3-
Ağzı, ayrı ayrı su ile üç kere yıkamak.

4-
Burnu, ayrı ayrı su ile, üç kere yıkamak.

5-
Kaş, sakal ve bıyık altındaki görünmeyen deriyi, yüzü yıkarken ıslatmak.

6-
Yüzünü yıkarken, iki kaşın altını ıslatmak.

7-
Sakalın, sarkan kısmını mesh etmek.

8-
Sakalın, sarkan kısmını sağ elin yaş parmaklarını tarak gibi sokarak hilallemek.

9-
Dişleri bir şey ile ovmak, temizlemek.

10-
Başın her tarafını bir kere mesh etmek.

11-
İki kulağı bir kere mesh etmek.

12-
El ve ayak parmaklarının arasını hilallemek.

13-
Enseyi üçer bitişik parmaklarla, bir kere mesh etmek.

14-
Yıkanacak yerleri, üç kere yıkamak.

15-
Yüzü yıkarken abdeste kalb ile niyet etmek.

16-
Tertibe riayet etmek. Yani uzuvları sıra ile yıkamak.

17-
Delk etmek, yani yıkanan yerleri ovmak.

18-
Muvalat. Yani her uzvu birbiri arkasından yıkarken başka işle uğraşmamak.


Abdestte unutulan sünnetler
Sual:
Güzel abdest alınmalı deniyor. Güzel abdest, farzına, sünnetine ve müstehabına uyularak ve mekruhlarından sakınılarak alınan abdest olduğuna göre, unutulan veya uyulmayan sünnet ve müstehablar nelerdir? İşlenen mekruhlar var mıdır?
CEVAP
Genel olarak unutulan sünnetlerden bazıları şunlardır:

1- Abdeste başlarken, Besmele okumak.

2- Elleri, bilekleri ile beraber, ayrı ayrı su ile üç kere yıkamak.

3- Ağzı, ayrı ayrı su ile üç kere yıkamak. Ağzı yıkarken, oruçlu değilse, hafif gargara yapmak veya suyu boğaza ulaştırmak, abdeste de, gusülde de sünnettir. Oruçlu iken mekruhtur. [Daha çok unutulan sünnetlerden birisi de budur.]

4- Dişleri bir şeyle temizlemek.

5- Yüzünü yıkarken, iki kaşın altını ıslatmak.

6- Başın tamamını bir kere mesh etmek. [Daha çok unutulan sünnetlerden birisi de budur. Maliki’de başın tamamını mesh etmek farzdır.]

7- Yıkanacak yerleri, üç kere ayrı su ile yıkamak. [Genelde ayaklar bir kere yıkanıyor. Üç kere ayrı ayrı su ile yıkanması gerekir. Daha çok unutulan sünnetlerden birisi de budur.]

8- Yüzü yıkarken, abdeste niyet etmek.

9- Her uzvu birbiri arkasından yıkarken başka işle uğraşmamak.


Abdestin unutulan müstehablarından bazıları şunlardır:

1-
Abdesti, namaz vakti girmeden önce almak.

2- Kıbleye karşı abdest almak.

3- Her uzvu yıkarken, kelime-i şehadet okumak.

4- Ayak parmaklarının aralarını hilallerken, sol elin küçük parmağı ile ve alt taraflarından hilallemek.

5- Ayak parmaklarını her üç yıkayışta da hilallemek.


Abdestte işlenen mekruhlardan bazıları şunlardır:

1-
Her uzvu üçten eksik veya fazla yıkamak. [Suyun pahalı olması, havanın çok soğuk olması, suya muhtaç olmak gibi özürlerle üçten eksik yıkamak, mekruh olmaz.]

2- Ayaklarını yıkarken kıbleye doğru uzatmak.

3- Abdestte ve gusülde suyu israf etmek.


Sual: S. Ebediyye’de (Yüzünü yıkarken, iki kaşın altını ıslatmak sünnettir) ifadesi geçiyor. Kaşın altından maksat, kaşlarla göz kapakları arası mıdır?
CEVAP
Hayır. Kaşların dipleri demektir.

Sual: Bazı kimseler abdestte, yüzlerini yıkadıktan sonra başa mesh yapıp sonra kolları yıkıyorlar. Sünnet şekli yüzü, sonra kolları yıkamak, sonra başa mesh etmek değil midir?
CEVAP
Evet Hanefi’de o sıra ile yıkamak sünnettir. Şafii’de ise farzdır. Bütün din kitapları böyle yazar. Kur'an-ı kerimde abdest âyetinin meali şöyledir:
(Ey inananlar, namaza kalktığınızda yüzlerinizi, dirseklere kadar ellerinizi, başlarınızı meshedip topuk kemiklerine kadar ayaklarınızı yıkayın.) [Maide 6]

Abdestin âyetteki sıraya göre alınacağı hadis-i şeriflerde de bildirilmiştir. Birinin meali şöyledir:
(Hazret-i Osman abdest alırken, üç defa ellerini yıkadı; sonra üç defa ağzını ve burnun içini; sonra üç defa yüzünü; üç defa dirseklerine kadar sağ ve sol kolunu yıkadı; sonra da başının tamamını meshedip üç defa sağ ayağını, üç defa sol ayağını topuklarına kadar yıkadı. Sonra, "Resulullah böyle abdest alıyor" dedi.) [Buhari, Müslim, Ebu Davud, Tirmizi]

Sual: Bir özürden dolayı abdestin bir sünnetini terk etmek caiz mi?
CEVAP
Özür varsa caizdir.

Sual: Abdestin sünnetleri sayılırken boynu meshetmek tabiri geçiyor. Boyun mesh edilirken ense ve boğaz da meshedilir mi?
CEVAP
Ense mesh edilir, boynun yanları meshedilir, fakat boğazı meshetmek bid’attir.

Sual: Boynu mesh etmek bid’at mi?
CEVAP
Boynu mesh etmek, bid’at değil sünnettir. Bir hadis-i şerif meali şöyledir:
Resulullah, başının tamamını, kulaklarının da iç ve dış kısımlarını mesh ederdi. (Tirmizi, Ebu Davud)

Boynu meshetmeye müstehap diyenler var ise de, el-Bahr ve diğer kitaplarda sünnet olduğu bildirilmiştir. Gırtlağı mesh etmek ise bid’attir. (Redd-ül Muhtar)

Yine Nimet-i İslam kitabının abdestin sünnetlerinin on altıncısında diyor ki:
(Baş ve kulaklardan sonra, iki elin arkası ile boynu mesh etmek.)

Boynu meshetmenin sünnet olduğu bütün fıkıh kitaplarında vardır.

Sual: Abdestin ilk sünneti, nedir?
CEVAP
Helaya girerken ve abdeste başlarken Besmele çekmektir.

Sual: Şir’atül İslam tercümesinin 95. sayfasında, (El parmaklarının arasını hilallemek sünnet, ayak parmaklarını hilallemek ise farzdır) deniyor. Bu yanlış değil mi?
CEVAP
Evet, yanlıştır. Şir’a şerhinde, bunun gibi başka hataların da olduğunu, daha önceki yazılarımızda bildirmiştik. Muteber kitaplarda deniyor ki:
Abdestte, el ve ayak parmaklarını hilallemek, müekked sünnettir. (Redd-ül-muhtar, F. Hindiye, M. Erbaa, Dürer ve Gurer)